Χαιρετώ τους αναγνώστες του anthem.gr!
Σήμερα στο Past Forward δεν θα χρειαστεί να γυρίσουμε στα 90’s για να θυμηθούμε κάποια ξεχασμένη τηλεοπτική σειρά, ένα τηλεπαιχνίδι που μας έτρωγε τα απογεύματα ή κάποιο αντικείμενο που σήμερα θα έκανε έναν δεκαπεντάχρονο (Six Seven μόνο) να μας κοιτάξει σαν να περιγράφουμε τη ζωή πριν από την ανακάλυψη του ηλεκτρισμού.
Αυτή τη φορά θα πάμε λίγο πιο κοντά. Σε μια εποχή που σχεδόν όλοι μας προλάβαμε και που, αν το καλοσκεφτείς, δεν απέχει και τόσο πολύ.Σε μια εποχή που για να μιλήσεις με κάποιον, έπρεπε πραγματικά να του μιλήσεις.
Πριν από τα stories, τα reactions, τα voice mails, τo ”διαβάστηκε” και το απόλυτα υποκριτικό άθλημα του «θα απαντήσω σε τρεις ώρες για να μη φανώ πολύ διαθέσιμος/η », είχαμε το σταθερό τηλέφωνο, τα SMS και αρκετό άγχος μήπως σηκώσει το ακουστικό ο πατέρας της κοπέλας ή του φίλου που ήθελες να πάρεις.
Είχαμε λιγότερους τρόπους να επικοινωνούμε. Κι όμως, πολλές φορές έχω την αίσθηση ότι λέγαμε περισσότερα.
Όταν το τηλέφωνο ήταν όντως τηλέφωνο
Αν είσαι περίπου στην ηλικία μου (σ.σ 33) , θυμάσαι πολύ καλά τι σήμαινε να θέλεις να μιλήσεις με κάποιον πριν το κινητό γίνει προέκταση του χεριού μας. Υπήρχε το σταθερό, συνήθως τοποθετημένο στο πιο κεντρικό σημείο του σπιτιού, για να μην έχεις ούτε μισή πιθανότητα ιδιωτικότητας.
Ήθελες να πάρεις μια κοπέλα τηλέφωνο ή κάποιον κολλητό; Έπρεπε πρώτα να κάνεις ψυχολογική προετοιμασία, να πάρεις βαθιά ανάσα και να ελπίζεις ότι δεν θα απαντούσε κάποιος γονιός.
– «Παρακαλώ;»
– «Καλησπέρα σας… η Μαρία είναι εκεί;»
Και εκείνη τη στιγμή ένιωθες λες και είχες τηλεφωνήσει για να ζητήσεις το χέρι της και όχι για να ρωτήσεις αν θα βγει το απόγευμα.
Κι όμως, εκείνη η δυσκολία είχε κάτι όμορφο. Η κουβέντα είχε βάρος. Δεν έπαιρνες κάποιον απλώς για να υπάρχεις κάπου στο background της ζωής του. Τον έπαιρνες επειδή ήθελες να τον ακούσεις. Και όταν μιλούσες, μιλούσες!
Τα 160 γράμματα που χωρούσαν έναν ολόκληρο κόσμο
Μετά ήρθαν τα SMS. Εκατόν εξήντα χαρακτήρες για να χωρέσεις σκέψεις, ανασφάλειες, φλερτ και υπαρξιακές κρίσεις. Και δεν ήταν και δωρεάν. Το σκεφτόσουν, το έγραφες, το έσβηνες, το ξανάγραφες και στο τέλος, έπειτα από σαράντα λεπτά, έστελνες ένα λογοτεχνικό αριστούργημα επιπέδου «Πώς είσαι;» . Αλλά το έστελνες!
Υπήρχαν και οι αναπάντητες, ένα ολόκληρο σύστημα επικοινωνίας που σήμερα ακούγεται σχεδόν σαν σήματα Μορς. Μία αναπάντητη σήμαινε κάτι, οι δύο κάτι άλλο και μία αναπάντητη σε συγκεκριμένη ώρα μπορούσε να σου αλλάξει όλη τη διάθεση!
Ίσως επειδή η επικοινωνία δεν ήταν δεδομένη, να είχε λίγο μεγαλύτερη αξία.
Το MSN και η χαμένη τέχνη της αναμονής
Και φυσικά υπήρχε το MSN! Nicknames με στίχους τραγουδιών, status που υποτίθεται ότι ήταν γενικά αλλά στην πραγματικότητα απευθύνονταν σε έναν συγκεκριμένο άνθρωπο και εκείνη η περίφημη αναμονή να εμφανιστεί κάποιος online.
Όταν συνδεόταν το άτομο που ήθελες, ήταν μικρό θαύμα! Δεν είχες τη σημερινή βεβαιότητα ότι μπορείς να στείλεις οποιαδήποτε στιγμή και κάποια στιγμή θα το δει. Περίμενες να μπει, περίμενες να σου μιλήσει ή πάλευες μισή ώρα με τον εαυτό σου για το αν θα ξεκινήσεις εσύ την κουβέντα.
Σήμερα είμαστε όλοι διαθέσιμοι αλλα κατά έναν περίεργο τρόπο, μοιάζουμε όλο και λιγότερο πραγματικά διαθέσιμοι!
Όλοι online, κανείς πραγματικά εδώ
Σήμερα έχουμε τα πάντα. Messenger, Instagram, TikTok, voice mail, βιντεοκλήσεις,memes, reactions και τη δυνατότητα να ξέρουμε μέσα σε δευτερόλεπτα πού είναι κάποιος, τι τρώει, τι ακούει και πού πήγε διακοπές.
Μπορείς να βλέπεις έναν άνθρωπο καθημερινά μέσα από τα stories του και να μην έχεις ιδέα πώς είναι πραγματικά. Βλέπεις ότι βγήκε, ότι χαμογελάει, ότι πήγε ταξίδι, ότι ανέβασε ένα αστείο βίντεο. Όλα καλά!
Ή μήπως όχι;
Γιατί το ότι ξέρεις τι κάνει κάποιος δεν σημαίνει ότι ξέρεις πώς νιώθει.
Και κάπως έτσι δημιουργήσαμε μια περίεργη ψευδαίσθηση εγγύτητας. Μπορεί να γνωρίζεις ότι ένας παλιός φίλος παντρεύτηκε, άλλαξε δουλειά ή απέκτησε παιδί, χωρίς να έχετε ανταλλάξει πραγματική κουβέντα εδώ και χρόνια. Το έμαθες επειδή το είδες. Όχι επειδή σου το είπε.
Έχουμε περισσότερη πληροφορία από ποτέ, αλλά όχι απαραίτητα περισσότερη σύνδεση.
Το reaction δεν είναι σημαίνει απαραίτητα κάτι
Κάπου το 2015 το reaction άρχισε να αντικαθιστά ολόκληρες προτάσεις.
Κάποιος ανεβάζει φωτογραφία; Καρδούλα. Κάποιος ανεβάζει τραγούδι; Φωτιά. Κάποιος γράφει κάτι στενάχωρο; Sad face. Κάποιος σου αρέσει; Like.
Πολύ ωραία. Έκανες την επανάστασή σου! Μπράβο μαλάκα!
Έστειλες φωτιά και θεωρείς ότι έχεις κάνει συναισθηματική εξομολόγηση επιπέδου Ντοστογιέφσκι.
Και μετά περιμένεις ο άλλος να καταλάβει τι ακριβώς εννοούσες. Μα πώς να καταλάβει; Του έστειλες ένα emoji.
Το ίδιο συμβαίνει και με τις δύσκολες κουβέντες. Είναι εύκολο να στείλεις ένα reel . Είναι εύκολο να απαντήσεις «χαχα ναι ρε». Πολύ πιο δύσκολο είναι να πεις «δεν είμαι καλά», «με στενοχώρησες», «μου λείπεις», «σε σκέφτομαι», «θέλω να σε δω».
Αυτές οι προτάσεις έχουν κάτι που τα reactions δεν έχουν.Την έκθεση!
Και ίσως αυτό είναι που πραγματικά φοβόμαστε.
Ghosting, διαβάστηκε και η εποχή της εξαφάνισης
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά φαινόμενα της εποχής είναι το ghosting. Μιλάς με κάποιον καθημερινά, υπάρχει επικοινωνία, ενδιαφέρον, οικειότητα και ξαφνικά… τίποτα.
Ο άνθρωπος που μέχρι χθες σου έστελνε «καλημέρα» σήμερα έχει μετατραπεί σε αστικό μύθο.
Η τεχνολογία έκανε την επικοινωνία ευκολότερη, αλλά έκανε και την εξαφάνιση πολύ πιο εύκολη. Δεν χρειάζεται να εξηγήσεις. Δεν χρειάζεται να πεις «δεν θέλω να συνεχίσω». Απλώς σταματάς να απαντάς και ο άλλος μένει να κοιτάζει μιά συνομιλία 4 και 5 φορές , προσπαθώντας να καταλάβει τι έγινε.
Και μαζί με αυτό ήρθε και ολόκληρη η στρατηγική του μηνύματος. «Μην απαντήσεις αμέσως», «θα φανείς διαθέσιμος», «μη στείλεις δεύτερο μήνυμα», «περίμενε να στείλει εκείνος».
Κάπου εδώ έχω μια απορία. Αν θέλεις να μιλήσεις σε έναν άνθρωπο, γιατί να μην του μιλήσεις;
Πότε το ενδιαφέρον έγινε κάτι που πρέπει να κρύβουμε;
Μήπως τελικά δεν χάσαμε την επικοινωνία αλλά το θάρρος;
Δεν πιστεύω ότι η τεχνολογία μάς κατέστρεψε. Θα ήταν πολύ εύκολο και πολύ βολικό να τα ρίξουμε όλα στο Instagram και στα κινητά.
Η τεχνολογία μάς έδωσε απίστευτες δυνατότητες. Μας κράτησε κοντά με ανθρώπους που ζουν μακριά, μας επέτρεψε να ξαναβρούμε φίλους, να μοιραστούμε στιγμές και να μιλήσουμε οποιαδήποτε ώρα.
Το πρόβλημα ίσως δεν είναι τα μέσα.
Ίσως είναι τι επιλέξαμε να κάνουμε με αυτά.
Έχουμε περισσότερους τρόπους από ποτέ να πούμε σε κάποιον «μου λείπεις» και έχουμε γίνει καλύτεροι από ποτέ στο να μην το λέμε.
Έχουμε τη δυνατότητα να καλέσουμε οποιονδήποτε μέσα σε δευτερόλεπτα, αλλά πολλές φορές όταν είμαστε πραγματικά χάλια κοιτάμε το κινητό και δεν ξέρουμε ποιον να πάρουμε.
Μιλάμε με πολλούς. Επικοινωνούμε με λίγους.
Και αυτό είναι ίσως το πιο περίεργο παράδοξο της εποχής μας.
Ίσως να χρειάζεται απλώς να ξαναμιλήσουμε
Δεν χρειάζεται να πετάξουμε τα κινητά στη θάλασσα και να επιστρέψουμε στα σταθερά. Προσωπικά δεν έχω καμία διάθεση να ξαναπληρώνω SMS ένα ένα, ούτε να περιμένω να αδειάσει η τηλεφωνική γραμμή του σπιτιού.
Ίσως όμως χρειάζεται να θυμηθούμε κάτι από εκείνη την εποχή.
Ότι πίσω από κάθε προφίλ υπάρχει ένας άνθρωπος. Ότι ένα τηλεφώνημα μπορεί να σημαίνει περισσότερα από είκοσι reactions. Ότι το «τι κάνεις;» έχει διαφορετική αξία όταν πραγματικά περιμένεις την απάντηση.
Και ότι κάποιες φορές δεν χρειάζεται να σκεφτείς αν θα φανείς πολύ διαθέσιμος, πολύ ευαίσθητος ή πολύ εκτεθειμένος.
Αν σου λείπει κάποιος, πες το.
Αν θέλεις να μιλήσεις, μίλα.
Γιατί τελικά το πιο παράξενο δεν είναι ότι κάποτε είχαμε μόνο 160 χαρακτήρες και καταφέρναμε να χωρέσουμε μέσα τους τόσα πράγματα.
Είναι ότι σήμερα έχουμε απεριόριστους χαρακτήρες και μερικές φορές δεν βρίσκουμε ούτε τις σωστές λέξεις.
Μέχρι την επόμενη φορά, να φροντίζετε τον εαυτό σας, να μιλάτε λίγο περισσότερο με τους ανθρώπους σας και μην ξεχνάτε να ακούτε τα Past Forward Podcast για καλτίλες και διάφορες ιστορίες αλλα και να διαβάζετε τα άρθρα μας στο anthem.gr για ακόμα περισσότερες αναμνήσεις και σκέψεις!
Αααα και όπως πάντα, κρατήστε τα μάτια και τα αυτιά σας ανοιχτά…
